Jak mierzyć BLG – poradnik dla początkujących

1. Wprowadzenie

BLG (stopień Ballinga) to jednostka mierząca zawartość cukru w cieczy fermentacyjnej. Pomiar BLG pozwala ocenić:

• ile cukru znajduje się w nastawie,

• tempo fermentacji,

• potencjalną zawartość alkoholu po zakończeniu fermentacji.

Ważne: BLG stosuje się m.in. w winie, piwie, cydrze czy napojach fermentowanych.

2. Jak mierzyć BLG

Sprzęt potrzebny:

• cukromierz (areometr) lub refraktometr,

• menzurka lub cylindry do pobierania próbek,

• termometr.

Krok po kroku:

1. Pobierz próbkę z fermentującego nastawu.

2. Upewnij się, że próbka ma temperaturę około 20°C.

3. Odczytaj wynik na cukromierzu lub refraktometrze.

4. Zapisz wynik w dzienniku pomiarów.

Uwaga: unikaj piany i bąbelków powietrza, które mogą zaburzyć pomiar. Pamiętaj o odpowiedniej temperaturze!

3. Interpretacja wyników

• BLG początkowe – ile cukru jest na starcie (np. 20°BLG).

• BLG końcowe – kiedy fermentacja zwalnia lub ustaje (np. 2–3°BLG).

• Potencjalny alkohol można oszacować wzorem:

Alkohol [%] ≈ (BLG początkowe – BLG końcowe) × 0,55

Przykład: BLG początkowe 20°, BLG końcowe 2° → (20 – 2) × 0,55 ≈ 9,9% alkoholu.

3a. BLG nie spada – przyczyny i rozwiązania

Czasami podczas fermentacji BLG przestaje spadać, co oznacza, że drożdże przestają przetwarzać cukry. Oto najczęstsze przyczyny i sposoby rozwiązania problemu:

1. Zbyt niska temperatura

• Przyczyna: Drożdże stają się mało aktywne w chłodnym środowisku.

• Rozwiązanie: Podnieś temperaturę nastawu do optymalnego zakresu dla danego szczepu drożdży (zwykle 18–25°C dla winnych, 20–24°C dla piwnych).

2. Brak składników odżywczych

• Przyczyna: Drożdże potrzebują azotu, witamin i minerałów; ich niedobór hamuje fermentację.

• Rozwiązanie: Dodaj odpowiedni pożywkę dla drożdży, dostępne w sklepach winiarskich/piwowarskich.

3. Zbyt wysokie stężenie cukru

• Przyczyna: Nadmiernie słodki nastaw może spalić drożdże lub spowolnić fermentację.

• Rozwiązanie: Rozcieńcz nastaw wodą (jeśli to możliwe) lub użyj szczepu drożdży tolerującego wysokie stężenie cukru.

4. Niedobór tlenu na początku fermentacji

• Przyczyna: Drożdże potrzebują tlenu do prawidłowego rozmnażania się w początkowej fazie.

• Rozwiązanie: Napowietrz lekko nastaw przed rozpoczęciem fermentacji (tylko w fazie startowej).

5. Martwe lub niewydajne drożdże

• Przyczyna: Stare, źle przechowywane lub źle aktywowane drożdże przestają pracować.

• Rozwiązanie: Zastosuj nową, aktywną kulturę drożdży i ewentualnie wymieszaj z częścią starego nastawu (re-inokulacja).

6. Zbyt wysoki poziom alkoholu

• Przyczyna: Niektóre drożdże przestają fermentować, gdy stężenie alkoholu przekroczy ich tolerancję.

• Rozwiązanie: Wybierz szczep drożdży o wyższej tolerancji na alkohol lub zaakceptuj naturalne zatrzymanie fermentacji i późniejsze dosłodzenie/naturalną fermentację wtórną (w legalnych napojach fermentowanych).

Wskazówka praktyczna:

Zawsze notuj w dzienniku BLG, temperaturę i działania naprawcze. Dzięki temu łatwo znajdziesz przyczynę zatrzymania fermentacji w kolejnych partiach.

4. Najczęstsze błędy

• Brak korekty temperatury próbki → niedokładny odczyt.

• Piana lub bąbelki powietrza na próbce.

• Zbyt rzadkie pomiary → brak kontroli fermentacji.

• Nieprowadzenie dziennika pomiarów.

5. Tabela przeliczeniowa BLG → potencjalny alkohol